Hành Hương Tây Tạng Trên Mái Nhà Thế Giới

Lhasa là trái tim tâm linh và lịch sử của Tây Tạng. Trung tâm là Đền Jokhang (Đại Chiêu Tự) — ngôi đền linh thiêng nhất Tây Tạng, dựng từ thế kỷ 7 để tôn trí tượng Jowo Rinpoche (Phật Thích Ca tuổi 12). Quanh đền là phố hành hương Barkhor, nơi dòng người đi nhiễu không ngừng từ tinh mơ đến đêm khuya.

Sừng sững trên đồi Marpori là Cung điện Potala — nơi ở mùa đông của các đời Đạt-lai Lạt-ma, Di sản Thế giới UNESCO và biểu tượng của cả nền văn minh Tây Tạng. Gần đó là tu viện Drepung và Sera, hai trong “Tam Đại Tự” của Cách Lỗ, nơi vẫn duy trì truyền thống tranh luận Phật học (debate) sôi nổi mỗi chiều.

Hành hương Lhasa đòi hỏi sự nhạy cảm: đây là vùng có lịch sử chính trị phức tạp. Hành giả nên giữ tâm thành kính, tránh các chủ đề nhạy cảm nơi công cộng, và tôn trọng quy định địa phương.

Samye là tu viện Phật giáo đầu tiên được kiến lập tại Tây Tạng, do ba bậc thầy phối hợp: Liên Hoa Sinh (Guru Rinpoche), Tịch Hộ (Shantarakshita) và vua Trisong Detsen. Đây là nơi tăng đoàn Tây Tạng đầu tiên thọ giới — cột mốc khai sinh của Phật giáo trên Tuyết Sơn.

Toàn bộ quần thể được thiết kế theo Mạn-đà-la (Mandala) của Phật Tỳ Lô Giá Na (Vairocana): điện chính ở trung tâm tượng trưng núi Tu Di, bao quanh là các điện nhỏ biểu trưng cho các châu lục và mặt trời, mặt trăng. Đứng giữa Samye là đứng giữa một vũ trụ Pháp được dựng thành kiến trúc.

Samye cũng là nơi diễn ra cuộc Tranh luận Samye (thế kỷ 8) — sự kiện quyết định Phật giáo Tây Tạng đi theo con đường tiệm tu của truyền thống Ấn Độ thay vì đốn ngộ của Thiền Trung Hoa.

Núi Kailash (Cương Nhân Ba Tề — “Bảo Sơn Tuyết”) được tôn kính bởi bốn truyền thống: Phật giáo, Ấn Độ giáo, Kỳ-na giáo và Bön. Với hành giả Kim Cương Thừa, Kailash là mạn-đà-la tự nhiên của Phật Thắng Lạc Kim Cương (Cakrasaṃvara) — một ngọn núi vũ trụ hiện hữu giữa trần gian.

Hành hương ở đây là đi kora — vòng quanh chân núi dài khoảng 52km, thường hoàn tất trong ba ngày, vượt đèo Drölma La cao 5.630m. Người Tạng tin rằng đi trọn một vòng kora thanh tịnh nghiệp của một đời; 108 vòng đưa đến giác ngộ. Một số hành giả còn thực hành ngũ thể đầu địa (lạy dài) suốt cả vòng — một kỳ công của tín tâm và thể lực.

Đây là hành hương khắc nghiệt nhất trong vùng: độ cao lớn, thời tiết thất thường, đòi hỏi thể lực tốt và thời gian thích nghi độ cao. Nhưng với nhiều người, đó cũng là hành trình chuyển hoá sâu sắc nhất một đời.

Tu viện Tashilhunpo ở Shigatse là trụ sở của các đời Ban Thiền Lạt Ma (Panchen Lama) — một trong những tu viện lớn còn tương đối nguyên vẹn ở Trung Tây Tạng, nổi bật với pho tượng Phật Di Lặc đồng cao 26m.

Tu viện Sakya (vùng Shigatse) là trụ sở lịch sử của truyền thừa Tát Ca — tên Sakya nghĩa là “đất xám”. Thư viện kinh điển cổ nơi đây được ví như “Đôn Hoàng thứ hai”.

Trên đường giữa Lhasa và Shigatse, Gyantse Kumbum là bảo tháp nhiều tầng độc nhất vô nhị, chứa hàng nghìn pho tượng và bích hoạ — được mệnh danh “Tháp Trăm Nghìn Phật”.