Tin thư · Đầu sách thư khố
Bài viết mới nhất
1997 bài đã được kết tập, sắp xếp theo ngày xuất bản gần nhất. Trang 34 trên 84.
Menla — Phật Thuốc và Thực Hành Chữa Lành Toàn Diện
Menla (Tạng ngữ: *sMan bla* — Thầy Thuốc Tối Thượng; Sanskrit: *Bhaiṣajyaguru* — Phật Thuốc) là một trong những bổn tôn chữa lành quan trọng nhất trong Phật giáo Đại Thừa và Kim Cương Thừa. Với thân màu xanh lam như bầu trời, tay cầm bình thuốc cam lồ và cây ha-rī-ta-kī, Menla biểu hiện nguyên lý chữa lành không phân biệt — không chỉ chữa bệnh thân mà còn chữa bệnh tâm, bệnh của vô minh và khổ đau. Trong Kim Cương Thừa Tây Tạng, thực hành Menla được tích hợp sâu với y học truyền thống Tây Tạng.
Puja: Nghi Lễ Cúng Dường trong Kim Cương Thừa
Puja (Pūjā – Cúng Dường) trong Kim Cương Thừa là hành động thiền định sống động, kết hợp thân, khẩu, ý vào một dòng thực hành duy nhất. Bài viết giải thích cấu trúc Puja, bảy nhánh cúng dường, triết học đứng sau các phẩm vật, và sự khác biệt giữa Puja Kim Cương Thừa với nghi lễ tôn giáo thông thường.
Rigpa — Tánh Giác Nguyên Sơ và Trái Tim của Dzogchen
Rigpa (Tạng ngữ: *rig pa* — Tánh Giác, Nhận Biết Thuần Khiết; Sanskrit: *vidyā* — Minh, Tri Thức Nguyên Sơ) là khái niệm trung tâm nhất của Dzogchen (Đại Viên Mãn) và là một trong những khái niệm quan trọng nhất trong Kim Cương Thừa. Rigpa là trạng thái nhận biết nguyên sơ — không phải ý thức thông thường được lọc qua khái niệm và nhị nguyên, mà là tánh giác thuần khiết vốn sẵn có từ vô thủy. Nhận ra Rigpa — không phải tạo ra nó — là mục tiêu trung tâm của thực hành Dzogchen.
Samaya — Tam-Muội-Da Giới và Mối Quan Hệ Thiêng Liêng Trong Kim Cương Thừa
Samaya (Sanskrit: *Samaya* — Hẹn Ước, Cam Kết Thiêng Liêng; Tạng ngữ: *dam tshig* — Lời Hứa Thiêng) là hệ thống cam kết đặc biệt trong Kim Cương Thừa — tạo nên nền tảng của mối quan hệ giữa hành giả với thầy, với bổn tôn, và với pháp huynh đệ đồng tu. Samaya không phải là luật lệ bên ngoài áp đặt từ trên xuống — mà là biểu hiện của mối quan hệ tâm linh thực sự. Phá Samaya được coi là nguy hiểm nhất trong Kim Cương Thừa; giữ Samaya là nền tảng của mọi thành tựu.
Mạn-Đà-La Cát — Nghệ Thuật Thiêng Liêng và Bài Học Vô Thường
Mạn-Đà-La Cát (Tạng ngữ: *rdul tshon gyi dkyil 'khor* — Mạn-Đà-La Bột Màu) là một trong những biểu hiện nghệ thuật tâm linh đẹp nhất và thâm sâu nhất của Kim Cương Thừa — và cũng là giáo lý về vô thường mạnh mẽ nhất có thể hình dung. Nhiều tu sĩ dành nhiều ngày hay tuần lễ tạo dựng một Mạn-Đà-La bằng cát màu với độ tinh xảo tuyệt đối — và sau đó xóa nó đi trong vài phút. Không phải vì đã hoàn thành xong việc, mà vì xóa đi chính là mục đích.
Sangha — Cộng Đồng Tu Tập và Sức Mạnh Của Tập Thể Trên Đường Giải Thoát
Sangha (Sanskrit: *Saṃgha* — Cộng Đồng, Hội Chúng) là Bảo Thứ Ba trong Tam Bảo — sau Phật và Pháp. Không phải ngẫu nhiên mà cộng đồng tu tập được xếp vào Tam Bảo cùng với Phật và Pháp: không ai tu hành một mình và đến đích một mình. Sangha không chỉ là nhóm bạn đồng hành — trong Kim Cương Thừa, Sangha còn là tấm gương, là trường kiểm nghiệm, và là biểu hiện của Phật Pháp ngay trong cuộc sống hàng ngày.
Saraha và Virūpa – Hai Đại Thành Tựu Giả Gốc Rễ Của Kim Cương Thừa
Saraha và Virūpa là hai trong số những Mahāsiddha (Đại Thành Tựu Giả) quan trọng nhất của Ấn Độ — người mang súng tên và kẻ uống rượu bất tận — những bậc thầy mà cuộc đời và Dohā (bài ca giác ngộ) của họ đặt nền móng cho cả Mahāmudrā lẫn truyền thừa Tát Ca.
Khön Chen và Lamdre — Con Đường và Quả Đặc Trưng Tát Ca
Lamdre (Tạng ngữ: *Lam 'bras* — Con Đường và Quả) là giáo lý cốt tủy nhất và đặc trưng nhất của truyền thừa Tát Ca (*Sakya*) — tổng hợp hoàn chỉnh của cả con đường Hiển Thừa và Mật Thừa trong một hệ thống duy nhất, dẫn từ nền tảng đến giác ngộ hoàn toàn. Lamdre được truyền từ Mahasiddha Virupa qua các đại học giả Tát Ca và được coi là 'vương miện bảo vật' của truyền thừa này. Khön Chen là danh hiệu cao nhất trong truyền thừa Tát Ca — người giữ dòng Lamdre và lãnh đạo tinh thần của toàn bộ truyền thừa.
Shabkar Tsokdruk Rangdrol — Thiền Sư Thơ Ca và Tinh Thần Rime
Shabkar Tsokdruk Rangdrol (Tạng ngữ: *Zhabs dkar tshogs drug rang grol* — Bàn Chân Trắng, Tự Giải Phóng Sáu Giác Quan, 1781–1851) là một trong những thiền sư — thi sĩ vĩ đại nhất của Phật giáo Tây Tạng thế kỷ 19. Ông sống phần lớn cuộc đời như một ẩn sĩ lang thang, thiền định ở những nơi xa xôi nhất của Tây Tạng và Hi Mã Lạp Sơn, và để lại di sản thơ thiền — Pháp ngữ bằng thơ — phong phú nhất trong lịch sử Ninh Mã. Shabkar là biểu tượng của tinh thần Rime trước khi phong trào Rime chính thức hình thành.
Shingon — Kim Cương Thừa Nhật Bản và Đại Sư Kūkai
Shingon (Chân Ngôn Tông — Shingon-shū) là truyền thống Mật Tông duy nhất tồn tại và thịnh vượng tại Nhật Bản từ thế kỷ 9 đến nay — mang đến một nhánh độc đáo của Kim Cương Thừa nằm ngoài Tây Tạng và Himalaya. Được Đại Sư Kūkai (*Kōbō Daishi* — Hoằng Pháp Đại Sư) truyền vào Nhật Bản sau khi nghiên cứu tại Trường An (Trung Quốc), Shingon bảo tồn nhiều yếu tố Mật Thừa Ấn Độ cổ đại và phát triển thành truyền thống nghệ thuật, thực hành, và triết học phong phú riêng biệt.
Thiền Tông, Tịnh Độ Tông và Kim Cương Thừa — Ba Con Đường, Một Mục Tiêu
Người Việt thường tiếp xúc với Phật Giáo qua Thiền Tông (Zen) hay Tịnh Độ Tông — niệm Phật, tụng kinh. Kim Cương Thừa Tây Tạng mang cách tiếp cận khác biệt rõ ràng. Bài viết này so sánh trung thực ba truyền thống lớn này: không phán xét truyền thống nào hay hơn, mà giúp bạn hiểu mỗi con đường đang đề nghị gì và phù hợp với ai.
Sống Có Mục Đích — Góc Nhìn Phật Giáo
Nhiều người hiện đại đang tìm kiếm 'mục đích sống' như một đích đến để đến được — một sứ mệnh, một nghề nghiệp lý tưởng, một di sản để lại. Phật Giáo đề nghị một góc nhìn khác sâu sắc hơn: mục đích không phải là đích đến mà là hướng đi — và hướng đi đó là sự phát triển trí tuệ, từ bi, và đóng góp cho lợi ích của tất cả chúng sinh. Đây không phải là triết học trừu tượng mà là cách định hướng từng quyết định, từng mối quan hệ, từng ngày.
Sự Giản Dị Trong Cuộc Sống — Giáo Lý Phật Giáo Và Lối Sống Tối Giản
Thế giới hiện đại không ngừng mời gọi chúng ta có nhiều hơn — nhiều tài sản, nhiều lựa chọn, nhiều kết nối, nhiều trải nghiệm. Phật Giáo đề nghị một hướng đi ngược lại: sự giản dị không phải là thiếu thốn mà là tự do — tự do khỏi sự bám víu vào đồ vật, tự do khỏi sự phân tán của quá nhiều, tự do để chú ý đến điều thực sự quan trọng. Đây không phải là chủ nghĩa khổ hạnh mà là trí tuệ của Trung Đạo.
Phật Giáo và Sức Khỏe Tâm Lý — Ranh Giới Và Giao Thoa
Nhiều người đến với thiền định và thực hành Phật Giáo để tìm kiếm sự bình yên và chữa lành tâm lý — và đây là điều hoàn toàn hợp lý. Nhưng Phật Giáo không phải liệu pháp tâm lý, và liệu pháp tâm lý không phải Phật Giáo. Hiểu ranh giới và giao thoa giữa hai lĩnh vực này giúp sử dụng cả hai một cách khôn ngoan nhất.
Tam Tuệ Học — Nghe, Tư Duy, Thiền Định: Ba Giai Đoạn Trưởng Thành Trên Đường Tu
Tam Tuệ Học (Sanskrit: *Śruta-cintā-bhāvanā-mayī prajñā* — Tuệ từ Nghe, Tuệ từ Tư Duy, Tuệ từ Thiền Định) là một trong những khung cơ bản nhất để hiểu cách một người học và thực hành Phật pháp một cách chính xác và toàn diện. Không phải học một lần rồi thực hành — mà là một quá trình xoắn ốc đi sâu dần: nghe để có cơ sở, tư duy để thông suốt, thiền định để trực chứng. Ba giai đoạn này áp dụng cho mọi cấp độ — từ người mới bắt đầu đến hành giả cao cấp.
Tang Lễ Theo Phật Giáo Tây Tạng — Nghi Thức Tiễn Đưa và Hành Trình Bardo
Trong Phật Giáo Tây Tạng, cái chết không phải kết thúc mà là chuyển tiếp — một hành trình trong Bardo trước khi tái sinh. Tang lễ không chỉ là nghi lễ cho người sống mà là hỗ trợ tích cực cho tâm thức người đã mất vượt qua các giai đoạn Bardo. Bài viết này giải thích các nghi thức tang lễ theo truyền thống Kim Cương Thừa Tây Tạng và ý nghĩa của từng giai đoạn.
Thần thông trong Kim Cương Thừa — Hiểu đúng để không mê tín, không phủ nhận
Thần thông (Sanskrit: ṛddhi, siddhi) là một trong những chủ đề gây nhiều hiểu lầm nhất khi nói về Phật giáo Tây Tạng. Một số người tôn thờ thần thông như mục đích tu tập; số khác phủ nhận hoàn toàn như mê tín dị đoan. Bài viết trình bày quan điểm chính xác của Kim Cương Thừa về thần thông — nguồn gốc, phân loại, vị trí thực sự trong con đường tu tập và những nguy hiểm khi hiểu sai.
Thập Nhị Nhân Duyên — Mười Hai Mắt Xích Của Vòng Luân Hồi
Thập Nhị Nhân Duyên (*Paṭicca-samuppāda* — Duyên Khởi 12 Nhân) là một trong những giáo lý phức tạp và quan trọng nhất của Phật Giáo — mô tả chính xác vòng xích nhân quả tạo ra luân hồi và khổ đau. Hiểu được 12 mắt xích này không chỉ là học thuật mà là nhìn thấy rõ cơ chế tâm lý của chính mình và tìm ra điểm để phá vỡ vòng xích đó.
Theravada — Phật Giáo Nguyên Thủy Nam Truyền và Mối Quan Hệ với Đại Thừa
Theravada (Pāli: *Theravāda* — Thượng Tọa Bộ, Trưởng Lão Bộ) là truyền thống Phật giáo cổ xưa nhất còn tồn tại đến ngày nay — được duy trì liên tục tại Sri Lanka, Myanmar, Thái Lan, Campuchia, và Lào từ thế kỷ 3 TCN. Hiểu Theravada là hiểu nền tảng của toàn bộ Phật giáo — và hiểu tại sao Kim Cương Thừa tự gọi mình là sự hoàn thiện chứ không phải phủ nhận những gì Theravada dạy.
Thích Nhất Hạnh — Thiền Sư Việt Nam và Phật Giáo Dấn Thân
Thích Nhất Hạnh (1926–2022) là một trong những bậc thầy Phật giáo có ảnh hưởng nhất thế giới thế kỷ 20 — thiền sư, nhà thơ, nhà hoạt động hòa bình, và người tạo ra khái niệm 'Phật Giáo Dấn Thân' (*Engaged Buddhism*). Từ làng quê Huế đến lưu vong tại Pháp, từ làng Hồng (*Plum Village*) đến hàng chục đất nước, giáo lý của ngài về chánh niệm (*mindfulness*), tương tức (*interbeing*), và hòa bình đã chạm đến hàng triệu người không phân biệt tín ngưỡng. Ngài là người Việt Nam đầu tiên được đề cử Giải Nobel Hòa Bình.
Thiền Quan Sinh Diệt — Thực Hành Vô Thường Trực Tiếp
Giáo lý Vô Thường (*Anicca*) không chỉ là khái niệm để hiểu mà là thực tại để trải nghiệm trực tiếp. Thiền Quan Sinh Diệt — quan sát tường tận sự phát sinh và tan biến của mọi hiện tượng trong từng khoảnh khắc — là một trong những thực hành sâu sắc nhất để chuyển lý thuyết thành trí tuệ sống động. Bài viết này hướng dẫn thực hành này từng bước cho hành giả đã có nền tảng thiền định cơ bản.
Thực Hành Buổi Tối — Hồi Hướng và Kiểm Điểm Cuối Ngày
Cách bạn kết thúc ngày ảnh hưởng sâu sắc đến chất lượng giấc ngủ, trạng thái tâm khi thức dậy, và tích lũy thực hành theo thời gian. Thực hành buổi tối trong truyền thống Kim Cương Thừa — hồi hướng công đức, kiểm điểm ngày qua, và chuẩn bị tâm cho giấc ngủ — là một trong những cách tiếp cận có ý nghĩa nhất và dễ thực hiện nhất cho người bận rộn.
Thực Hành Khi Cô Đơn — Cô Đơn Như Cửa Thiền
Cô đơn là một trong những trải nghiệm khó chịu nhất của con người hiện đại — và cũng là một trong những điều kiện lý tưởng cho thực hành Phật Giáo. Bài viết này khám phá sự khác biệt giữa cô đơn đau đớn và sự tĩnh lặng nuôi dưỡng, và cách thực hành Phật Giáo có thể chuyển hóa trải nghiệm cô đơn thành nguồn sức mạnh và hiểu biết.
Tilopa và Naropa – Hai Ngọn Nguồn Của Dòng Ca Nhĩ Cư
Tilopa (988-1069) và Naropa (1016-1100) là hai Đạo sư Ấn Độ tạo thành nền tảng sống động nhất của truyền thừa Ca Nhĩ Cư (Kagyu). Câu chuyện của họ — đặc biệt mười hai thử thách của Naropa — là một trong những mô tả sâu sắc nhất về con đường đệ tử-Đạo sư trong Kim Cương Thừa.