Tin thư · Đầu sách thư khố
Bài viết mới nhất
1994 bài đã được kết tập, sắp xếp theo ngày xuất bản gần nhất. Trang 76 trên 84.
Tsok — Ganacakra: Pháp cúng thí thực Mật Tông và bữa tiệc thiêng của hành giả Kim Cương Thừa
Tsok (tshogs) hay Ganacakra (Phạn: Gaṇacakra — *Vòng Hội Tụ*) là một trong những pháp cúng dường-tu tập quan trọng nhất của Kim Cương Thừa, kết hợp dâng cúng thực phẩm-rượu cho chư Phật-Bồ Tát-Hộ Pháp-Dakini, đồng thời chuyển hóa tham-sân-si qua việc thọ dụng vật phẩm như cam lồ trí tuệ. Bài viết phân tích ý nghĩa cốt lõi, nguồn gốc Tantra, kết cấu nghi lễ, ngày Tsok truyền thống (10 và 25 âm lịch Tibet), các loại vật phẩm cúng dường, sự khác biệt giữa Tsok và *bữa tiệc trần tục*, hướng dẫn thực hành phù hợp cho hành giả Việt và các sai lầm phổ biến cần tránh.
Tu viện Tsurphu — Trái tim của truyền thừa Karmapa và Karma Kagyu suốt 850 năm
Cách Lhasa khoảng 70 km về phía Tây Bắc, ở thung lũng Tölung, tọa lạc một tu viện đã chứng kiến 17 đời Karmapa: Tsurphu. Được Karmapa thứ nhất Düsum Khyenpa lập năm 1189, đây là tổ đình của Karma Kagyu — phái lớn nhất trong các tiểu phái Kagyu. Tsurphu đã sống qua hưng thịnh, suy tàn dưới Cách mạng Văn hóa, được trùng tu, và hôm nay vẫn là điểm hành hương quan trọng. Bài viết này khám phá lịch sử, kiến trúc, ý nghĩa và sự liên quan với truyền thừa Karmapa hiện đại.
Tukdam — Hiện tượng thiền sau khi viên tịch của các đại Lama Tây Tạng
Tukdam (thugs dam) là hiện tượng đặc biệt trong Phật giáo Tibet: một số đại Lama, sau khi y khoa tuyên bố đã chết, vẫn duy trì thân thể tươi nguyên, không cứng đờ và không phân hủy trong nhiều ngày — được hiểu là vẫn đang an trú trong thiền tịnh quang. Bài viết phân tích cơ sở giáo lý, các trường hợp lịch sử, nghiên cứu khoa học hiện đại, và ý nghĩa cho hành giả Việt.
Tulku Urgyen Rinpoche — Đại sư Dzogchen hiện đại và bậc thầy của bốn vị Lama lừng danh thế kỷ 21
**Tulku Urgyen Rinpoche** (1920-1996) là *một trong các đại sư Dzogchen quan trọng nhất thế kỷ 20* — *bậc thầy được kính trọng bởi cả bốn truyền thống Tibet*, *cha của bốn vị Lama lừng danh thế kỷ 21* (Chokyi Nyima, Tsikey Chokling, Tsoknyi, Mingyur), *thầy của hàng ngàn hành giả phương Tây*, và *một trong những vị cuối cùng truyền dạy Dzogchen Nyingthig theo cách truyền thống nguyên vẹn*. Bài viết phân tích cuộc đời, gia thế truyền thừa, sự nhận diện tulku, các đạo sư chính, công trình truyền Pháp tại Nepal và phương Tây, viên tịch và tukdam, và di sản qua các con và đệ tử.
Vajravarahi (Kim Cương Hợi Mẫu) — Dakini Tối Thượng và Trái Tim của Tantra Mẹ
Trong vô số nữ tôn của Mật Tông Tây Tạng, có một vị được gọi là 'Hoàng Hậu của các Dakini' — Vajravarahi (Kim Cương Hợi Mẫu). Bà là phối ngẫu trí tuệ của Heruka Cakrasamvara, là bản thể nội tại của tánh không-từ bi, và là yidam chính của hàng triệu hành giả Kagyu, Sakya và Gelug. Bài viết này khám phá nguồn gốc, biểu tượng, ý nghĩa giáo lý và thực hành Vajravarahi cho hành giả Việt Nam.
Vũ điệu Cham (Cham Dance) — vũ điệu thiêng của Mật Tông Tây Tạng và ý nghĩa tâm linh sâu xa
Cham không phải là điệu múa thường — đó là một sadhana động bằng cơ thể, một mandala sống động được dệt bằng bước chân, mặt nạ và y phục. Mỗi vũ công trong Cham là một bổn tôn, mỗi bước nhảy là một mantra, và mỗi nghi lễ Cham là cuộc đối thoại trực tiếp giữa pháp và phi-pháp.
Mười hai nhân duyên (Pratītyasamutpāda) — bánh xe sinh tử và cách hành giả Kim Cương Thừa thoát ra
Mười hai nhân duyên không phải lý thuyết để học thuộc, mà là sơ đồ vận hành của khổ đau. Hiểu được mười hai mắt xích này là hiểu được cách bạn đang tự buộc mình vào luân hồi mỗi ngày — và đâu là chỗ có thể cắt.
21 Tara — Hai Mươi Mốt Hoá Thân của Bồ Tát Cứu Khổ
21 Tara là 21 hoá thân của Bồ Tát Tara (Đa-ra), mỗi vị mang sắc thân, mantra và năng lực riêng để cứu chúng sinh khỏi 21 loại khổ nạn. Bài viết phân tích nguồn gốc, ý nghĩa từng hoá thân, bài Tán Tụng 21 Tara của Atisha, lễ Drolchok và pháp tu hằng ngày dành cho người Phật tử Việt Nam.
37 Pháp Hành Bồ Tát của Gyalse Thogme Zangpo — bản kim chỉ nam thực hành Đại thừa được toàn bộ Phật giáo Tây Tạng tôn kính
37 Pháp Hành Bồ Tát (Gyalsé Laklen Sodünma) của ngài Ngülchu Thogme Zangpo (1295-1369) là một trong những bản văn được học thuộc lòng và trì tụng nhiều nhất trong Phật giáo Tây Tạng. Trong 37 vần thơ ngắn gọn, bản văn này gói trọn toàn bộ con đường Bồ Tát từ căn bản đến cứu cánh.
Akshobhya — Bất Động Như Lai: vị Phật phương Đông của Mandala Ngũ Trí và biểu tượng Đại Viên Cảnh Trí
Akshobhya (Bất Động Như Lai) là vị Phật trung tâm của gia đình Vajra ở phương Đông trong Mandala Ngũ Phật. Ngài tượng trưng cho Đại Viên Cảnh Trí — trí tuệ phản chiếu vạn pháp như tấm gương lớn không lay động trước phiền não. Bài viết phân tích cuộc đời, đại nguyện, mantra, biểu tượng, sadhana, và pháp tu Bất Động Như Lai trong truyền thống Kim Cương Thừa.
A Di Đà Phật trong Kim Cương Thừa — vị Phật phương Tây của Mandala Ngũ Trí và pháp Phowa chuyển thức
Đức A Di Đà Phật (Amitābha) — quen thuộc với mọi Phật tử Việt qua Tịnh Độ Tông — trong Kim Cương Thừa Tây Tạng còn mang vai trò sâu hơn: vị Phật chủ gia đình Padma (Liên Hoa) ở phương Tây, đại diện cho Diệu Quán Sát Trí, và là nền tảng của pháp Phowa chuyển thức tái sinh Tịnh độ Cực Lạc.
Atisha Dipankara — Đại Sư Phục Hưng Phật Pháp Tây Tạng
Atisha Dipankara Śrījñāna (982–1054) là vị đại sư Ấn Độ đã đem Phật giáo đến Tây Tạng lần thứ hai sau giai đoạn đàn áp. Tác phẩm 'Bồ-đề Đạo Đăng' của Ngài đặt nền cho hệ thống Lamrim — hệ thống tu học cấu trúc nhất của Phật giáo Tạng. Tiểu sử, đệ tử Dromtönpa và dòng Kadampa, Lojong và ảnh hưởng đến mọi truyền thừa hiện nay.
Bảo tháp (Stūpa) — Tám loại bảo tháp và kiến trúc tâm linh của giác ngộ trong Mật Tông Tây Tạng
Một bảo tháp không phải đài tưởng niệm theo nghĩa thông thường — nó là một mạn-đà-la dựng đứng trong không gian, một thân Phật được cô đặc thành đá, một bài kinh được kể bằng hình khối. Tám loại bảo tháp Tibetan kể tám sự kiện trong đời Đức Phật, và mỗi tầng của tháp là một tầng giác ngộ.
Bát Cát Tường (Ashtamangala) — Tám biểu tượng cát tường trong Phật giáo Tây Tạng
Tám biểu tượng cát tường không phải đồ trang trí, mà là ngôn ngữ thị giác của giáo pháp: mỗi món thực ra là một bài giảng cô đặc thành hình ảnh, được dùng để gia trì không gian, lễ vật và tâm hành giả.
Bát Chánh Đạo — Tám Nhánh của Con Đường Giác Ngộ
Bát Chánh Đạo (Āryāṣṭāṅga Mārga) — tám yếu tố cấu thành con đường thoát khổ mà Phật Thích Ca dạy trong bài thuyết pháp đầu tiên. Phân tích từng nhánh, ba nhóm Tuệ-Giới-Định, và cách áp dụng trong đời sống hiện đại và thực hành Kim Cương Thừa.
Bánh xe Luân Hồi (Bhavacakra) — Đọc bức tranh thangka về Sáu cõi và mười hai nhân duyên trong Mật Tông Tây Tạng
Trên cổng vào của hầu hết các tu viện Tibetan, có một bức tranh được vẽ lặp đi lặp lại không thay đổi suốt hơn một thiên niên kỷ — Bánh xe Luân Hồi. Mỗi vòng tròn, mỗi cảnh nhỏ, mỗi nhân vật trong đó là một bài giảng cô đặc về toàn bộ con đường Phật giáo: vì sao ta khổ, ta ở đâu trong vũ trụ này, và làm sao thoát ra.
Bốn loại Tantra — Kriya, Carya, Yoga và Anuttarayoga: bốn cấp độ Mật Tông từ ngoại đến nội
Mật Tông không phải một khối đồng nhất. Đức Phật và các đại thành tựu giả đã trao truyền bốn cấp độ Tantra phù hợp với căn cơ và mức độ chín muồi của hành giả — từ Kriya thiên về nghi lễ ngoại tướng đến Anuttarayoga đi thẳng vào bản tâm.
Bốn Vô Lượng Tâm (Brahmavihāra) — Từ, Bi, Hỉ, Xả: bốn nơi cư trú cao thượng của tâm Bồ Tát
Bốn Vô Lượng Tâm — Từ, Bi, Hỉ, Xả — không phải bốn cảm xúc tốt rời rạc mà là bốn trạng thái tâm cao thượng được tu tập một cách hệ thống. Trong Mật Tông Tây Tạng, đây là nền móng không thể thiếu của Bồ-đề tâm và là điều kiện để mọi pháp môn cao cấp có thể sinh hoa trái.
Cách Trì Mantra Đúng Pháp — Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Hành Giả
Trì mantra là một trong những thực hành cốt yếu của Vajrayāna, nhưng cũng là phần dễ bị thực hành sai nhất. Bài viết hướng dẫn chi tiết về phương pháp trì mantra đúng pháp — từ tâm thái, phát âm, số lượng, đến quán tưởng đi kèm — cho hành giả Việt mọi cấp độ.
Cakrasaṃvara Tantra — Mẫu Hậu Tantra Tối Cao Và Hành Trình Đại Hỷ
Cakrasaṃvara Tantra (Khorlo Demchog) là một trong những bộ Mother Tantra cao nhất của Anuttarayoga — gốc của Hành Giả Heruka, mandala 62 bổn tôn, hệ thống chandali (Lửa Nội), và là trung tâm của thực hành Kagyu Mahāmudrā cùng nhiều dòng Sakya và Gelug.
Chenrezig (Quán Thế Âm) — Đại Bi Bồ Tát Trong Truyền Thống Vajrayāna
Chenrezig (Avalokiteśvara — Quán Thế Âm) là Bồ Tát đại bi của tất cả chư Phật, được tôn xưng là 'người bảo trợ Tây Tạng'. Bài viết phân tích các hình tướng (bốn tay, một ngàn tay, mười một mặt), pháp tu Nyungne của thiền sư Bhiksuni Lakshmi, ý nghĩa sâu của bi tâm, và pháp tu Chenrezig đơn giản dành cho người Việt thực hành hằng ngày.
Drogön Chögyal Phakpa — Đế Sư Của Kublai Khan Và Người Chuyển Hoá Đế Quốc Mông Cổ
Chögyal Phakpa (1235-1280) là vị tổ thứ năm của Sakya, đệ tử ruột của bác Sakya Paṇḍita, và là đế sư của Hốt Tất Liệt — Kublai Khan. Ngài là người sáng tạo chữ Phakpa cho đế quốc Nguyên-Mông và thiết lập mô hình 'thí chủ-đạo sư' (yön-chö) định hình quan hệ Tạng-Mông suốt 700 năm.
Chögyam Trungpa Rinpoche — Vị đạo sư gây tranh cãi đã đem Kim Cương Thừa đến phương Tây
Chögyam Trungpa (1939-1987) là một trong những nhân vật ảnh hưởng và tranh cãi nhất của Mật Tông thế kỷ 20. Ngài đã đem Kagyu-Nyingma đến phương Tây với phong cách 'crazy wisdom', để lại di sản khổng lồ — và những bài học sâu sắc về sự nguy hiểm của uy quyền tâm linh không kiểm soát.
Cửu Thừa Nyingma — Bản đồ chín cấp độ của con đường giải thoát Phật giáo
Truyền thống Nyingma có cách phân loại độc đáo: chia toàn bộ con đường Phật giáo thành chín thừa, từ Thanh Văn đến Atiyoga (Dzogchen). Cấu trúc Cửu Thừa giúp hành giả định vị mình đang ở đâu, tu pháp nào phù hợp, và đỉnh cao của Mật Tông là gì.