Tin thư · Đầu sách thư khố
Bài viết mới nhất
1997 bài đã được kết tập, sắp xếp theo ngày xuất bản gần nhất. Trang 14 trên 84.
Yuktiṣaṣṭikā: Lục Thập Tụng Như Lý Luận — Nāgārjuna và Tánh Không Không Tự Ngã
Yuktiṣaṣṭikā (Lục Thập Tụng Như Lý Luận) của Nāgārjuna là một trong ba luận văn Madhyamaka quan trọng nhất, dùng 60 kệ tụng để lập luận rằng không có gì — kể cả sự tồn tại và không tồn tại, niết bàn và luân hồi — có tự tánh cố định. Bài viết này giới thiệu văn bản và vị trí của nó trong Kim Cương Thừa.
Zhentong – Triết Học Bản Thể Độc Đáo Của Jonang: 'Trống Rỗng Về Cái Khác'
Zhentong (Gzhan stong – Tha Không) là triết học bản thể đặc trưng nhất của truyền thừa Jonang, khẳng định rằng Phật tánh vốn đầy đủ mọi phẩm chất giác ngộ và chỉ trống rỗng về những thứ ngoại lai, không phải trống rỗng về bản thân nó.
A-chi Chokyi Drolma — Nữ Hộ Pháp Vĩ Đại của Dòng Drukpa Kagyu
A-chi Chokyi Drolma (thế kỷ 11-12) là nữ hành giả và Hộ Pháp được tôn kính trong truyền thừa Drukpa Kagyu — một trong những phụ nữ giác ngộ đầu tiên trong lịch sử Kim Cương Thừa Tây Tạng được ghi chép đầy đủ.
Bardo (Trung Ấm) sau cái chết — Sáu Bardo theo truyền thống Tạng và ý nghĩa cho hành giả Việt
*Bardo* (Sanskrit: *antarābhava* — Tạng: *bar do* — Hán-Việt: 中陰 — *Trung Ấm*) là *trạng thái chuyển tiếp* — *truyền thống* nhất *giữa cái chết và tái sinh kế tiếp* (49 ngày), nhưng *rộng hơn* là *bất kỳ trạng thái chuyển tiếp nào*. *Phật giáo Tạng* — đặc biệt qua *Bardo Thodol* (Tử Thư Tây Tạng) — *phát triển* *hệ thống Sáu Bardo* chi tiết. Bài viết giới thiệu: nguồn gốc Bardo, Sáu Bardo (sinh, mộng, thiền, chết, pháp tánh, tái sinh), Bardo Thodol và Padmasambhava, ánh sáng tịnh quang và Bốn Mươi Hai vị Phật Hiền Hòa + Năm Mươi Tám vị Phật Phẫn Nộ, ý nghĩa cho cuộc sống và áp dụng cho hành giả Việt.
Bốn cấp Tantra (Kriya — Carya — Yoga — Anuttarayoga) — Phân loại Mật Tông theo truyền thống Sarma
*Phân loại Bốn cấp Tantra* — *Kriya, Carya, Yoga, Anuttarayoga* — là *hệ thống phân loại Mật Tông* phổ biến nhất, được *các phái Sarma* (Sakya, Kagyu, Gelug) chấp nhận. *Mỗi cấp* có *đặc tính riêng* — *yêu cầu khác nhau*, *Tantra cốt yếu khác nhau*, *Yidam khác nhau*, *kỹ thuật khác nhau*. Bài viết giới thiệu: nguồn gốc phân loại, đặc tính mỗi cấp, các Tantra và Yidam cốt yếu, yêu cầu quán đảnh, lộ trình tu tập, so sánh với phân loại Nyingma (Chín Thừa), và áp dụng cho hành giả Việt.
Cúng dường Mandala — Giai đoạn 3 của Tứ Gia Hạnh và pháp tích lũy công đức
*Cúng dường Mandala* (Sanskrit: *Maṇḍala-pūjā*; Tạng: *Mandel*) là *giai đoạn 3 của Tứ Gia Hạnh* — *pháp tích lũy công đức* mạnh nhất trong Mật Tông Tây Tạng. *Hành giả quán tưởng dâng toàn bộ vũ trụ* — *núi Tu Di, bốn châu, mặt trời, mặt trăng, các vật quý* — *lên Tam Bảo và Đạo sư*. Bài viết giới thiệu: nguồn gốc, ý nghĩa sâu, 37 phần Mandala đầy đủ, Mandala ngắn (7 phần), kỹ thuật thực hành, dụng cụ (mandala plate), 100,000 lần trong Ngöndro, áp dụng cho hành giả Việt.
Damaru — Trống Tay Cầm và Ngôn Ngữ Âm Thanh trong Mật Tông
Damaru (Trống Hai Mặt Tay Cầm) là một trong những pháp khí quan trọng nhất của Kim Cương Thừa — tiếng trống của nó gọi Bổn tôn, đánh dấu nhịp thực hành, và biểu trưng cho âm thanh nguyên sơ của vũ trụ.
Đạo Sư Yoga (Guru Yoga) — Pháp tu cốt tủy và giai đoạn cuối của Tứ Gia Hạnh
*Đạo Sư Yoga* (Sanskrit: *Guru Yoga*; Tạng: *Lama'i Naljor* — *'Hợp Nhất với Đạo Sư'*) là *giai đoạn 4 và cuối* của Tứ Gia Hạnh — *được nhiều Đạo sư* coi là *pháp tu sâu nhất* trong Mật Tông. *Không phải sùng bái cá nhân*, *là hợp nhất tâm hành giả với tâm Đạo sư* — *bản chất là Pháp Thân*. Bài giới thiệu: nguồn gốc, các hình thức Đạo Sư Yoga, Thất Cú Cầu Nguyện và Padmasambhava, ý nghĩa sâu (Đạo sư bên ngoài / bên trong / bí mật), các cảnh báo về sùng bái Đạo sư và lạm dụng, áp dụng cho hành giả Việt.
Học Tạng ngữ để đọc kinh điển — Lộ trình thực tế từ người không biết gì
Tạng ngữ không khó hơn bất kỳ ngôn ngữ nào — nhưng cần chiến lược đúng. Bài viết trình bày lộ trình học Tạng ngữ thực tế dành riêng cho người Việt muốn đọc kinh điển Kim Cương Thừa: từ bảng chữ cái đến đọc được văn bản thực hành, kèm nguồn tài liệu cụ thể và thời gian ước tính.
Kim Cương Thừa và Khoa học hiện đại — Đối thoại thực chất giữa hai truyền thống tri thức
Cuộc đối thoại giữa Đức Đạt-lai Lạt-ma 14 và các nhà khoa học thần kinh đã tạo ra một lĩnh vực nghiên cứu mới: khoa học thiền định. Nhưng đâu là điểm gặp gỡ thực sự, đâu là ranh giới mà hai bên không thể dịch chuyển? Bài viết phân tích không thiên vị về những gì khoa học đã xác nhận, những gì vẫn còn mở, và những điểm Kim Cương Thừa không thể bị thu gọn vào khoa học thực nghiệm.
Tám Biểu Tượng Cát Tường (Ashtamangala) — Ý Nghĩa và Nguồn Gốc
Tám Biểu Tượng Cát Tường (Ashtamangala) xuất hiện khắp nơi trong nghệ thuật và nghi lễ Tây Tạng — từ Pháp Luân đến Hoa Sen, từ Lọng Quý đến Cá Vàng. Mỗi biểu tượng mang một tầng ý nghĩa sâu xa về con đường giải thoát.
Homa (Jinsek) — Nghi Lễ Cúng Lửa Kim Cương Thừa và Ý Nghĩa Tâm Linh
Homa (tiếng Phạn) hay Jinsek (tiếng Tạng) — nghi lễ cúng dường qua lửa — là một trong những nghi lễ cổ xưa nhất và phổ biến nhất trong Kim Cương Thừa, kết hợp từ bi, trí tuệ và năng lượng chuyển hóa trong ánh lửa thiêng.
Guhyasamāja Tantra — Cha của Mọi Mật Điển và Hệ Thống Thực Hành Hoàn Chỉnh
Guhyasamāja Tantra (Mật Tập Tantra — Cha của Mọi Mật Điển) là một trong những Anuttarayoga Tantra cổ xưa và quan trọng nhất, nền tảng cho toàn bộ hệ thống thực hành Mật điển Tây Tạng đặc biệt trong truyền thừa Cách Lỗ.
Jonang — Truyền Thừa Ẩn và Triết Học Zhentong Độc Đáo
Jonang (Giong-nang) là truyền thừa Kim Cương Thừa nhỏ nhất và ít được biết đến nhất trong năm dòng chính — nhưng sở hữu hệ thống triết học Zhentong (Tự Tánh Không) và truyền dạy Kalachakra độc đáo không thể tìm thấy ở nơi nào khác.
Kalachakra — Mật Điển Bánh Luân Thời Gian và Con Đường Hòa Bình Thế Giới
Kalachakra (Thời Luân Kim Cương) là một trong những Mật điển vĩ đại nhất của Kim Cương Thừa — kết hợp vũ trụ học, y học, thiên văn và con đường giải thoát trong một hệ thống hoàn chỉnh.
Kālacakra Tantra (Bánh Xe Thời Gian) — Tantra Bất Nhị tối thượng và quán đảnh tập thể của Đức Đạt-lai Lạt-ma 14
*Kālacakra Tantra* (Sanskrit: *Kālacakra* — *'Bánh Xe Thời Gian'*; Tạng: *Dukor* — *Hán-Việt*: 時輪 — *Thời Luân*) là *Tantra Bất Nhị* (*advaya tantra*) — *cấp cao nhất của Anuttarayoga* — *kết hợp* Tantra Cha và Tantra Mẹ. *Liên kết* với *Shambhala* — *vương quốc Phật giáo thuần khiết ẩn*. *Đức Đạt-lai Lạt-ma 14 trao quán đảnh Kālacakra tập thể* cho hàng vạn người trong các sự kiện lớn — *35 lần* từ 1954 đến 2025. Bài viết giới thiệu lịch sử, ý nghĩa, vũ trụ học và áp dụng cho hành giả Việt.
Kangyur và Tengyur — Hai bộ Đại Tạng Kinh của Phật giáo Tây Tạng
*Kangyur* (Tạng: *bka' 'gyur* — 'Dịch lời Phật') và *Tengyur* (Tạng: *bstan 'gyur* — 'Dịch luận thuyết') là *hai bộ kinh điển chính* của Phật giáo Tạng — gồm hơn *5.000 tác phẩm* dịch từ Sanskrit và các ngôn ngữ Ấn Độ. Đây là *kho tàng tâm linh* lớn nhất của thế giới Phật giáo còn nguyên — tương đương Đại Tạng Kinh Hán văn nhưng *nhiều hơn về Tantra*.
Kim Cương Thừa trong thời đại số — Cơ hội, rủi ro và cách học Pháp lành mạnh trên Internet
Internet mang lại khả năng tiếp cận giáo lý Kim Cương Thừa chưa từng có: hàng nghìn bản dịch, video pháp thoại, cộng đồng toàn cầu. Nhưng cũng mang đến những rủi ro đặc thù — từ giáo lý sai truyền thừa, đến mất kết nối với Đạo sư thực, đến 'du lịch tâm linh' không có gốc rễ. Bài viết này phân tích cả hai mặt và đề xuất cách thực hành khôn ngoan trong môi trường số.
Khandro Nyingthig — Tinh Tủy Tâm của Không Hành Mẫu: terma Padmasambhava qua Yeshe Tsogyel
*Khandro Nyingthig* (Tạng: *mkha' 'gro snying thig* — 'Tinh Tủy Tâm của Không Hành Mẫu') là một trong *hai hệ thống Nyingthig* nền tảng của Dzogchen Ninh Mã. Khác với *Vima Nyingthig* (từ Vimalamitra), Khandro Nyingthig được Đức Liên Hoa Sinh trao cho công chúa *Pema Sal* (con gái vua Trisong Detsen) qua *Yeshe Tsogyel*, sau đó được giấu thành terma và phát hiện lại bởi *Pema Ledrel Tsal* (thế kỷ XIV). Hệ thống nhấn mạnh khía cạnh *phương tiện* (upāya) và *năng lượng nữ giác ngộ*.
Khen ngợi và Chê bai trong Lojong — Chuyển hóa hai luồng gió mạnh nhất của tâm phàm
Khen ngợi (praise) và chê bai (blame) là hai trong tám thế gian pháp mạnh mẽ nhất, có thể đẩy hành giả ra khỏi chánh niệm trong tích tắc. Lojong (luyện tâm) cung cấp một bộ công cụ cụ thể để biến cả lời khen lẫn lời chê thành nguyên liệu cho Bồ-đề tâm — không cần chối bỏ phản ứng, mà chuyển hóa nó tại gốc.
Khủng hoảng khí hậu và Kim Cương Thừa — Trách nhiệm môi trường qua lăng kính Phật giáo
Phật giáo Kim Cương Thừa có giáo lý gì về mối quan hệ giữa con người và môi trường? Từ quan niệm về tính tương thuộc (interdependence), đến truyền thống bảo vệ thiên nhiên ở Tây Tạng, đến tiếng nói của Đức Đạt-lai Lạt-ma 14 về biến đổi khí hậu — bài viết khám phá đóng góp của Kim Cương Thừa cho đối thoại toàn cầu về khủng hoảng sinh thái, và ý nghĩa thực tiễn cho hành giả hiện đại.
Làm Quen với Thiền Định — Hướng Dẫn Thực Hành Đầu Tiên cho Người Mới
Bắt đầu thiền định không cần kinh nghiệm, không cần trang thiết bị đặc biệt, và không cần đã hiểu mọi lý thuyết. Hướng dẫn thực tế này dành cho những ai muốn bước những bước đầu tiên trên con đường nội tâm.
Lamrim Chenmo của Tsongkhapa — Giải thích đại lộ trình Bồ-đề của truyền thừa Cách Lỗ
*Lamrim Chenmo* (Tạng: *lam rim chen mo* — 'Đại Lộ Trình Bồ-đề') của Tsongkhapa (1357–1419) là *kiệt tác lộ trình tu tập* hoàn chỉnh nhất trong văn học Phật giáo Tạng. Tác phẩm 1000+ trang trình bày toàn bộ con đường từ nhập môn đến giác ngộ qua *ba phạm vi đệ tử* — và đặt nền tảng triết học cho truyền thừa Cách Lỗ. Đây là tác phẩm gối đầu giường cho mọi hành giả Gelug và là cẩm nang chuẩn cho lộ trình Bồ-đề trong tất cả các truyền thừa.
Lịch Phật giáo Tây Tạng — Các ngày lễ thiêng liêng và ý nghĩa thực hành
Lịch Phật giáo Tây Tạng là khung thời gian thiêng liêng hướng dẫn thực hành quanh năm. Từ Losar (Tết Tây Tạng), Saga Dawa (tháng thiêng Phật Đản), đến các Düchen (ngày lễ lớn) của tứ sự Phật — mỗi ngày có ý nghĩa đặc biệt để tăng cường công đức và thực hành. Hướng dẫn đầy đủ về lịch và cách hành giả Việt có thể thực hành theo.