Tin thư · Đầu sách thư khố
Bài viết mới nhất
1997 bài đã được kết tập, sắp xếp theo ngày xuất bản gần nhất. Trang 56 trên 84.
Jamphel Gyatso — Đệ Bát Đạt Lai Lạt Ma và sự bảo tồn Cách Lỗ trong thời đại đầy biến động
Jamphel Gyatso (1758–1804) là Đệ Bát Đạt Lai Lạt Ma — vị có thời gian trị vì lâu nhất trong số các Đạt Lai Lạt Ma từ Đệ Lục đến Đệ Thập Tam. Cuộc đời Ngài đánh dấu giai đoạn 'lặng' giữa các sóng gió chính trị, đặt nền móng cho hai công trình quan trọng nhất của Lhasa: Norbulingka và quy chế Đạt Lai Lạt Ma chuẩn mực.
Jñānagarbha (Trí Tạng) — Tiền bối của Shantarakshita và người mở đường cho Yogācāra-Svatantrika-Madhyamaka
Trước khi Shantarakshita và Kamalaśīla định hình Phật giáo Tibet đợt đầu, có một vị đại sư Trung Quán Svatantrika đã đặt nền móng — đó là Jñānagarbha (Trí Tạng, c.700–760). Ngài là thầy của Shantarakshita và là người đầu tiên kết hợp Trung Quán Svatantrika với phân tích Yogācāra một cách hệ thống. Bài viết khám phá cuộc đời, tác phẩm và di sản của vị đại sư ít được biết đến nhưng cực kỳ quan trọng này.
Jokhang và Barkhor — Trái Tim Tâm Linh Của Lhasa
Jokhang (Gtsug lag khang — Đại Giáo Đường) là ngôi đền thiêng liêng nhất Tây Tạng, được xây dựng vào thế kỷ 7 bởi Vua Songtsen Gampo và lưu giữ bức tượng Jowo Rinpoche — hình ảnh Đức Phật Thích Ca quan trọng nhất Tây Tạng. Con đường Barkhor bao quanh Jokhang là một trong những hành trình kinh hành thiêng liêng nhất trên trái đất. Hành hương đến Lhasa mà không đến Jokhang là chưa hoàn chỉnh.
Kalachakra — Thời Luân Tantra và Giáo Lý Về Vũ Trụ, Thân, và Thời Gian
Kalachakra (Sanskrit: *Kāla-cakra* — Bánh Xe Thời Gian; Hán-Việt: Thời Luân) là một trong những bộ Tantra phức tạp, toàn diện, và có ảnh hưởng nhất trong Kim Cương Thừa — hệ thống giáo lý tích hợp vũ trụ học, thiên văn học, sinh lý học tinh tế, và đường tu giải thoát vào một hệ thống duy nhất. Quán đỉnh Kalachakra của Đức Đạt-lai Lạt-ma là sự kiện tập hợp đông đảo Phật tử nhất trên thế giới.
Kalachakra — Thời Luân Kim Cương và Mật Pháp Hòa Bình Thế Giới
Kalachakra (*Dus kyi 'khor lo* — Thời Luân Kim Cương) là một trong những Bổn tôn và nghi quỹ phức tạp nhất của Kim Cương Thừa — không chỉ là thực hành cá nhân mà là nghi lễ hòa bình thế giới được Đức Dalai Lama truyền trao cho hàng trăm nghìn người.
Kamalaśīla (Liên Hoa Giới) — Đại sư bảo vệ phương pháp 'tu tiệm tiến' và tác giả Bhāvanākrama (Ba Tầng Thiền)
Trong cuộc tranh luận Samye thế kỷ 8 — cuộc tranh luận quyết định hướng đi của Phật giáo Tibet — Kamalaśīla (Liên Hoa Giới, c.740–795) đã bảo vệ phương pháp tu tiệm tiến (gradual path) trước phương pháp tu đốn ngộ (sudden enlightenment) của Hòa thượng Mahāyāna (Heshang Moheyan). Chiến thắng của ngài đặt nền móng cho con đường Phật giáo Tibet đến nay. Ngài cũng để lại Bhāvanākrama — bộ ba tác phẩm về tu thiền vẫn là chuẩn mực sau 1200 năm.
Kapāla — Chén Sọ Não và Biểu Tượng Vô Thường Trong Kim Cương Thừa
Kapāla (Sanskrit: *kapāla* — Chén Sọ Não) là pháp khí Kim Cương Thừa được làm từ nắp hộp sọ người — một trong những biểu tượng ấn tượng và dễ gây hiểu nhầm nhất. Đây không phải biểu tượng của cái chết hay bạo lực, mà là nhắc nhở sâu sắc về vô thường và sự chuyển hóa của mọi thứ.
Karmapa — Dòng Tái Sinh Và Lãnh Đạo Tinh Thần Ca Nhĩ Cư
Karmapa (*Karma pa* — Người Thực Hiện Hoạt Động Phật*) là danh hiệu của dòng tái sinh lãnh đạo tinh thần cao nhất của truyền thừa Karma Ca Nhĩ Cư (*Karma Kagyü*) — dòng tái sinh có tổ chức đầu tiên trong lịch sử Phật giáo Tây Tạng, bắt đầu từ thế kỷ 12. Đức Karmapa đầu tiên là Düsum Khyenpa, đệ tử trực tiếp của Gampopa, và đến nay đã có mười bảy vị Karmapa trong dòng tái sinh liên tục này.
Karmapa Đệ Ngũ Deshin Shekpa — Vị Karmapa của Hoàng Đế Yongle và sự hình thành Mũ Đen Vajra Mukut
Deshin Shekpa (1384–1415) là Đệ Ngũ Karmapa — vị Karmapa đã nhận được Mũ Đen Vajra Mukut từ Hoàng Đế Yongle nhà Minh, đã chủ trì các nghi lễ tâm linh lớn nhất tại Bắc Kinh năm 1407, và đã thiết lập mối quan hệ Karma Kagyu — nhà Minh có ảnh hưởng đến nhiều thế kỷ. Cuộc đời Ngài là một câu chuyện về quyền lực Mật Tông và sự cân bằng tinh tế giữa truyền thừa và quan hệ chính trị quốc tế.
Karmapa Đệ Thập Chöying Dorje (1604–1674) — Vị Karmapa nghệ sĩ và cuộc lưu vong giữ gìn Pháp mạch Karma Kagyu
Karmapa thứ Mười Chöying Dorje là một trong những nhân vật phi thường nhất trong chuỗi 17 Karmapa — không chỉ là vị Lama vĩ đại với chứng đắc Mahamudra sâu sắc, mà còn là họa sĩ, nhà điêu khắc, thi sĩ tài hoa, và đặc biệt là vị Karmapa duy nhất phải sống lưu vong khỏi Tibet trong hơn 30 năm vì xung đột chính trị-tôn giáo. Bài viết phân tích cuộc đời, di sản nghệ thuật và bài học truyền thừa cho hành giả hiện đại.
Karmapa Đệ Thập Nhất Yeshe Dorje — Vị Karmapa thọ mạng ngắn nhất và bài học vô thường giữa thời tao loạn của Tây Tạng
Trong chuỗi 17 Karmapa nối nhau qua tám thế kỷ, Karmapa XI Yeshe Dorje (1676–1702) là vị thọ mạng ngắn nhất, chỉ vỏn vẹn 26 năm. Nhưng cuộc đời ngắn ngủi của ngài lại ẩn chứa bài học sâu xa về vô thường, về sự bền vững của truyền thừa qua những vị thầy gián tiếp, và về tinh thần Rime sớm giữa thời đại đầy biến động chính trị của Tây Tạng cuối thế kỷ 17.
Karmapa Đệ Thập Nhị Jangchub Dorje — Vị Karmapa của thời an trú và bài học khiêm cung sau bão tố lịch sử Tibet
Sinh năm 1703 — chỉ một năm sau khi Karmapa XI Yeshe Dorje viên tịch — Jangchub Dorje (1703–1732) là vị Karmapa thọ mạng ngắn thứ hai trong chuỗi 17 Karmapa. Trong 29 năm cuộc đời, ngài chứng kiến Tibet bước vào thời kỳ tương đối yên bình sau hỗn loạn, và chọn con đường an trú khép kín thay vì truyền dạy rộng. Bài viết khám phá cuộc đời, di sản và bài học cho hành giả Việt từ vị Karmapa của sự im lặng.
Karmapa Đệ Thập Nhị Jangchub Dorje — Vị Karmapa du hành Ấn Độ và Nepal giữa thời Tibet đóng cửa
**Karmapa Đệ Thập Nhị Jangchub Dorje** (1703–1732) là *vị Karmapa duy nhất trong lịch sử đã rời Tibet du hành xuống Ấn Độ và Nepal* — một quyết định bất thường giữa thời đại Tibet đang đóng cửa với thế giới bên ngoài. Bài viết khám phá cuộc đời ngắn ngủi nhưng sâu sắc của ngài, quan hệ thầy trò với Shamarpa Đệ Bát, hành trình du hành chiêm bái các Phật tích, và bài học về *tinh thần hành hương và liên kết với truyền thống Ấn Độ gốc* cho hành giả Việt hôm nay.
Karmapa Đệ Thập Tứ Tegchok Dorje — Vị Karmapa của thời an tịnh trung thế kỷ 19 và người duy trì truyền thừa qua thay đổi xã hội
Sinh năm 1798 ở vùng đông Tibet, Tegchok Dorje (1798–1868) là vị Karmapa đảm nhận lãnh đạo Karma Kagyu trong gần 70 năm — *thọ mạng dài nhất trong các Karmapa thế kỷ 18-19*. Ngài chứng kiến sự khởi đầu của phong trào Rime do Jamgön Kongtrul và Jamyang Khyentse Wangpo dẫn đầu, và đóng góp quan trọng cho việc bảo tồn truyền thừa Karma Kagyu trước thời kỳ thay đổi lớn của Tibet.
Karmapa Đệ Thập Ngũ Khakhyab Dorje — Vị Karmapa của thời chuyển tiếp giữa thế kỷ 19 và 20 và đại sư Mật Tông tại gia
Sinh năm 1871 ở vùng đông Tibet, Khakhyab Dorje (1871–1922) là một vị Karmapa đặc biệt — *vị Karmapa đầu tiên có gia đình và con cái* trong số 17 Karmapa. Ngài là cha của Shamarpa XI Yeshe Nyingpo, Jamgön Kongtrul II Khyentse Özer, và một số Tulku quan trọng khác. Bài viết khám phá cuộc đời, di sản và bài học cho hành giả Việt từ vị Karmapa độc đáo này.
Karmapa Đệ Thập Lục Rangjung Rigpe Dorje — Vị mang Karma Kagyu đến phương Tây
Đức Karmapa Đệ Thập Lục Rangjung Rigpe Dorje (1924–1981) là vị Karmapa đã đưa Karma Kagyu ra khỏi Tibet sau 1959 và truyền bá rộng khắp phương Tây. Bài viết phân tích cuộc đời, công lao thiết lập Rumtek tại Sikkim, các chuyến đi quốc tế lịch sử, và bài học cho hành giả Việt về sự kiên nhẫn trong khủng hoảng và tinh thần truyền bá xuyên văn hóa.
Kelzang Gyatso — Đệ Thất Đạt Lai Lạt Ma và sự khẳng định hệ thống trị vì hai-trong-một của Cách Lỗ
Kelzang Gyatso (1708–1757) là Đệ Thất Đạt Lai Lạt Ma — vị đã chính thức khai triển hệ thống 'Đạt Lai Lạt Ma trị vì' sau khi Mãn Châu Càn Long đẩy lùi cuộc xâm lăng Dzungar năm 1720. Cuộc đời Ngài đặt nền cho mô hình 'hai-trong-một' (tâm linh và chính trị) sẽ được duy trì đến Đệ Thập Tam và Đệ Thập Tứ.
Thiền Định Phương Tây và Phật Giáo Kim Cương Thừa: Khác Nhau Thế Nào?
Mindfulness phương Tây và thiền Kim Cương Thừa có điểm chung nhưng khác nhau về mục tiêu và chiều sâu. Hiểu rõ để chọn đúng con đường cho mình.
Khaṭvāṅga — Gậy Thần Bí và Biểu Tượng Đạo Sư Hoàn Hảo
Khaṭvāṅga (Sanskrit: *khaṭvāṅga* — Gậy Trụ Giường Xương Chéo) là pháp khí đặc biệt nhất gắn liền với Liên Hoa Sinh (Guru Rinpoche) và các Đại Thành Tựu Giả — một cây gậy dài với đầu nhọn kim cương, ba đầu lâu, bình báu đầy amṛta, và đôi khi có đầu tam xoa. Mỗi chi tiết kể một câu chuyện về con đường giác ngộ.
Khenpo Ngakchung — Đại sư Dzogchen âm thầm và là cây cầu giữa Patrul Rinpoche và truyền thống Nyingma đương đại
Khenpo Ngawang Palzang (1879–1941), được biết đến rộng rãi với danh hiệu Khenpo Ngakchung, là một trong những đại sư Dzogchen quan trọng nhất nhưng ít được biết đến nhất của Nyingma thế kỷ 20. Là đệ tử trực tiếp của Patrul Rinpoche và Mipham Rinpoche, ngài đã đào tạo nhiều đại sư Dzogchen của Tibet hiện đại bao gồm Chatral Rinpoche và Khenpo Munsel. Bài viết giới thiệu cuộc đời, các tác phẩm cốt lõi (đặc biệt là *Lectures on the Three Lines of Garab Dorje*) và bài học cho hành giả Việt Nam về tinh thần phụng sự âm thầm.
Kiến Trúc Tự Viện Tây Tạng — Không Gian Thiêng Liêng và Biểu Tượng Trong Đá
Tự viện Tây Tạng (*gönpa*) không phải chỉ là nơi tu sĩ cư trú — đây là không gian thiêng liêng được thiết kế theo từng chi tiết để thể hiện vũ trụ quan Phật giáo Kim Cương Thừa. Từ cổng tam quan đến tháp stupa, từ chánh điện đến hành lang kinh — mỗi yếu tố kiến trúc đều là giáo pháp trong đá và gỗ.
Kim Cương Thừa Là Gì? Hướng Dẫn Toàn Diện Cho Người Mới Bắt Đầu
Kim Cương Thừa (Vajrayāna) là con đường giác ngộ sử dụng phương tiện thiện xảo để chuyển hóa tâm thức. Tìm hiểu định nghĩa, lịch sử, 5 truyền thừa và cách bắt đầu.
Kim Cương Thừa — Vì Sao Tôi Chọn Con Đường Này?
Không phải vì huyền bí hay quyền năng — mà vì sự thực hành thiết thực, triết học sâu sắc, truyền thừa sống và khả năng chuyển hóa cuộc sống ngay trong hiện tại.
Kinh Hành — Đi Vòng Thánh Địa và Ý Nghĩa Thực Hành Kora
Kinh Hành (Tạng ngữ: *skor ra* — Kora) là thực hành đi vòng quanh thánh địa, tháp stupa, hay núi thiêng theo chiều kim đồng hồ — một trong những thực hành Phật giáo đơn giản nhất, phổ biến nhất, và sâu sắc nhất. Từ núi Kailash thiêng liêng đến các tháp stupa nhỏ trong tự viện, Kora là thiền định trong chuyển động.